Cultuurtje: lezing over de Mijnwerkersstaking van 1943

Tijdens deze lezing neemt Martin van der Weerden je mee in de gebeurtenissen rond de Zuid-Limburgse mijnwerkers in 1943. In het voorjaar van 1943 was de spanning onder de Zuid Limburgse mijnwerkers om te snijden. Een reeks productie verhogende maatregelen had de geest van verzet tegen de Duitse bezetting aangewakkerd.

De proclamatie van generaal Christiansen van donderdag 29 april was de lont in het kruitvat. De proclamatie leidde tot een storm van protest en spontane stakingen, vooral in Twente en in Limburg. Femy Efftink, telefoniste van machinefabriek Stork in Hengelo, speelde een moedige rol in het verspreiden van het nieuws over de staking. In totaal zouden 500.000 arbeiders het werk neer leggen. Op vrijdag 30 april eiste politiechef Rauter de mogelijkheid van standrechtexecutie. Een extra bataljon Ordnungspolizei werd naar Maastricht gestuurd. In het mijnbouwgebied werden de eerste 170 arrestaties verricht.

Op zaterdag 1 mei kwam nog geen 10% van de mijnwerkers opdagen. De mijndirecties vreesden een bloedbad en haalden de grote meerderheid van de nachtploeg over om het werk weer te hervatten. De Duitse ambtenaren waren tevreden, maar de SD en SS wilden bloed zien. De Duitse ambtenaar Hirschfeld zou aan Rauter gevraagd hebben: “Was wollen Sie, Leichen oder Kohle?” Op zondag 2 mei vonden in het heidegebied De Hamert bij Venlo zeven executies plaats. Onder de slachtoffers bevonden zich drie mijnwerkers. Ze werden weggestopt in een geheim massagraf. Tot 1946 zouden de nabestaanden in tergende onzekerheid blijven over het lot van hun geliefden. Toen pas maakte één van de daders hun eervolle herbegrafenis mogelijk.

Onder dreiging van nieuwe executies gingen op dinsdagavond 4 mei praktisch alle mijnwerkers weer aan het werk. De geest van verzet was echter gegroeid.

Kom luisteren en ontdek de moed, het verzet en de impact van deze historische gebeurtenis.